China

Traditie
In China wordt vaak nog sterk vastgehouden aan de opvatting dat koning Wen de zogenaamde Oordelen van de I Tjing schreef, en dat een van zijn zoons, de hertog van Zhou, de lijnteksten schreef; zelfs veel moderne wetenschappers en schrijvers durven deze traditionele visie niet los te laten. Koning Wen en zijn zoon zijn historische voorbeeldfiguren geworden, en in veel romans, met name de beroemde Fengshen Yanyi, ‘Schepping der Goden’, worden hun daden en karakter geroemd. Het loslaten van de traditionele visie zou inhouden dat een van de belangrijkste boeken van China niet op hun conto kan worden geschreven, en hiermee zouden ze een stukje status verliezen. Hieraan toegeven is voor de meeste Chinezen moeilijk.

Confucius
Wat hierbij meespeelt, is de hardnekkige aanname dat Confucius, de belangrijkste wijsgeer van China wiens doctrines het staatsbeleid voor eeuwen hebben bepaald, de I Tjing bestudeerde en er toelichtingen over heeft geschreven. Dit wordt als feit aangenomen, maar veel grond is hier niet voor te vinden. In zijn tijd stond de I Tjing hoog in aanzien als waarzeggersboek aan de hoven van de koninkrijken waar China toen nog uit bestond. Het boek werd beschouwd als een hulpmiddel van voorouders en geesten, die het boek zouden gebruiken als medium voor het doorgeven van hun wensen en adviezen. “Respecteer de geesten, maar houd ze op een afstand” is een uitspraak van Confucius, en met het raadplegen van de I Tjing zou je ze wel erg dicht op de huid zitten. Confucius zocht als adviseur een betrekking aan het hof, en wellicht dat de I Tjing dan een geduchte concurrent voor hem was. In ieder geval is de filosofie van verandering zoals we die in de I Tjing vinden moeilijk te verenigen met de conservatieve denkwijzen die Confucius er op nahield. Maar zeggen dat Confucius de I Tjing niet bestudeerde wordt in China doorgaans nog beschouwd als een ketterse gedachte.

Westerse studies
De studies die een ander tijdvak dan dat van koning Wen aanwijzen als de tijd waarin de Zhouyi, de basistekst van de I Tjing, is geschreven, komen dan ook vooral uit het Westen. Als we deze studies – die zich vooral bezig houden met het taalgebruik in de I Tjing – naast elkaar leggen, dan zien we dat het ontstaan van de Zhouyi wordt geschat rond 800 v. Chr.

Mawangdui
De oudste versie van de I Tjing die we tot nu toe kennen is een versie welke in 1973 is opgegraven in het gehucht Mawangdui, in de buurt van de grote stad Changsha. Hij wordt gedateerd rond het begin van de tweede eeuw v.Chr. en wijkt op veel punten textueel af van de gebruikelijke tekst. Ook is de volorde van de hoofdstukken anders en mechanischer van opzet.Toen de verschillen voor het eerst werden gepubliceerd vroeg men zich dan ook af of dit de oorspronkelijke I Tjing was. De huidige tekst van de I Tjing gaat ook terug tot de Han-dynastie, maar is toch zo’n 250 jaar jonger dan de Mawangdui-tekst. Bestudering van de MWD-tekst laat echter zien dat er veelvuldig gebruik wordt gemaakt van ‘leenkarakters’, karakters die de originele karakters vervangen als de auteur deze zich niet meer wist te herinneren, of werden gebruikt om het boek een mysterieus tintje te geven. Je moet oppassen deze karakters letterlijk te vertalen, want dan krijg je een tekst die nog raadselachtiger is dan ze al was. Afgezien van de volgorde van de hexagrammen vertelt de MWD-I Tjing niet iets nieuws wat tot een bijstelling van de huidige I Tjingtekst zou kunnen leiden. De MWD-I Tjing bevat echter wel bijlagen die onbekend waren, of alleen van overlevering bekend waren. Dat maakt de MWD-I Tjing interessante kost. De MWD-I Tjing is, inclusief bijlagen, vertaald door Edward Shaughnessy onder de titel I Ching – The Classic of Changes, uitgegeven door Ballantine Books.

Shanghai Museum
Een andere interessante vondst is gedaan begin 1994. Het Shanghai Museum kocht toen op een markt in Hong Kong manuscripten die uit een graf gestolen waren. Het lijkt te gaan om manuscripten uit de regio Guodian, waar ook veel andere manuscripten zijn gevonden, onder andere van de Daodejing (zie artikel Ancient script rewrites history uit de Harvard Gazette). Tussen de manuscripten zat ook een I Tjing, die gedateerd wordt rond 400 v.Chr. Dit zou dan de oudste I Tjing zijn ooit gevonden. December 2001 zijn ze begonnen met het publiceren van de manuscripten in modern Chinees. In april 2004 is het Chujian Zhouyi manuscript in boekvorm verschenen. Zie ook Harmen’s weblog over een goede publicatie van het manuscript, met daarbij andere interessante vondsten.

Leave a Reply