Artikelen van Harmen Mesker

There are a lot of websites which show a typical "new age" view of the Yi: no concern for the true language of the book, no interest in its history, and no knowledge of its ancient Chinese language. Recently I stumbled on www.newagequest.com, a site maintained by Robert G. Benson. He does not give any information about his background, but he says he has "studied and tested the I Ching and I Ching-related knowledge for more than thirty years". He has written a Yi interpretation, The I Ching for a New Age, of which he has put a small excerpt on his site. He motivates his book, saying

"I am highly critical of almost all popular I Ching books available today. My successes using the I Ching, and the dismal state of this area of knowledge, have compelled me to produce this book. (...) recent research leads to the conclusion that no translation can accurately represent what the I Ching truly is. None of the I Ching books currently on the market shows how the I Ching is actually a comprehensive philosophical statement about how our lives undergo change. Perhaps even worse, none are an effective practical guide to using the I Ching. I wrote this book to say what hasn't been said before. I wanted this book to open new doors -- to be a breakthrough book for novice users, but to also be filled with critical insights for experienced users".

I have not bought his book, nor do I intend to. After all, when a writer states that none of the Yi books currently on the market "are an effective practical guide to using the I Ching", he is definitely not up to date with this field of study, and that makes me lose all interest in his work (see also Hilary Barrett's point of view). But that is not my major concern here. A writer can write what he wants, as long as it is backed up by facts or reasonable arguments. But more than thirty years of studying (who knows what) does Benson make false statements about a subject he is obviously not very familiar with:

A Warning about "Astrology of the I Ching"

There are a few websites which contain computerized versions of Shao Yung's Astrology of the I Ching. The information for these comes from two published work by Chu and Sherrill (in The Astrology of I Ching and An Anthology of I Ching). I have done extensive research into this system and inspected it in both these sources. This is indeed a remarkable system, but unfortunately I've found that there are two "transmitted errors" in one of the key tables. (I use this term because the error is egregious, and clearly cannot come from the originators, who were experts in the I Ching). Using this table UNCORRECTED means that the system CANNOT EVER give answers using hexagrams 30, 38, 49, and 58, and will give incorrect answers SOMETIMES using hexagrams 10, 13, 14, 17, 19, 21, 22, 28, 31, 35, 36, 37, 41, 43, 45, 47, 50, 54, 55, 56, 60, 61, 63, and 64. Thus, 28 of the 64 hexagrams (44% by number) are being incorrectly or inconsistently reported! I have communicated this fact to authors of some of these programs, but I have no knowlege if they've researched this, or used the correction (which I've published in a footnote in my book). This fact is very significant, because these programs cost money, and yet are worthless. Also, unfortunately both Chu and Sherrill are deceased. Therefore, I DO NOT recommend using ANY programs based on Chu and Sherrills materials for the "Astrology" system unless this correction has been applied to that table. As always, caveat emptor (buyer beware)!

His statement contains several errors. First, although a lot of divinatory systems (including Meihua Yishu, plum blossom numerology) are attributed to Shao Yong, none of them are to be found in Shao's work. The attributions are apocryphal. But this is a minor error.

What is worse is that he claims there is an error in table 13 of Chu & Sherrill's Astrology of I Ching, 'The earthly numbers and trigrams' (as said in e-mail correspondence). You need this table to calculate one of the two trigrams that make up your 'birth hexagram'. In this table there are the even numbers 2 to 60, and each number is assigned a trigram. 2 = Earth, 4 = Wind, 6 = Heaven, 8 = Mountain, 10 = Water, etc. Number 20 and 50 are also assigned the trigram Earth.

And that, says Benson, is wrong. They should have the trigrams Lake and Fire, he says. He wrote in an e-mail to me how he found out about this error: he calculated the hexagram of a person, and the outcome was.....wrong. And because he found the answer was wrong, the system had also to be wrong.

That is odd. How could the answer be 'wrong' when it is only a hexagram you get and which you have to interpretate? A hexagram can hardly be called 'wrong', the only trouble you may have is with the interpretation. It is possible you may not understand the answer. Also, by now millions Chinese have used this system with satisfaction. Also in the West many find the system does work and gives accurate results. They are able to work with the answers they get, but at some point Benson was not. Does that make the system 'wrong'?

But the table in S&C's book is not wrong. The original Heluo Lishu document contains no table, but rules for the calculation of the Earth trigram. The table in the book is based on these rules (in this order):

1. If the Earth number is larger than 30, substract 30. If it is still larger than 30, again substract 30.
2. If the Earth Number can be divided by ten, discard the zero.
3. If the Earth number is larger than 10, substract 10.

(河洛理數, ISBN 754110183, p. 13-; 河洛理數推命學, p. 9-; 易經推命學, ISBN 9573508605, p. 16-19)

S&C put these rules in a simple table. Let's try these rules with the numbers 20 & 50. 20 can be divided by ten, therefore we discard the zero. The result is number 2. For number 50 we substract 30, which leaves 20. We discard the zero, which leaves 2.

To find the corresponding trigram you have to look at the houtian trigram circle combined with the Luoshu (see this image). Number two corresponds with the trigram Earth. In other words, the table in S&C's book is correct.

Benson also says "Using this table UNCORRECTED means that the system CANNOT EVER give answers using hexagrams 30, 38, 49, and 58, and will give incorrect answers SOMETIMES using hexagrams 10, 13, 14, 17, 19, 21, 22, 28, 31, 35, 36, 37, 41, 43, 45, 47, 50, 54, 55, 56, 60, 61, 63, and 64". This is not quite true. It is true that it is impossible to get hexagram 30 and 58. That is not a flaw in the system, it is simply the consequence of the rules because the calculations for the Earth trigrams only use even numbers, and the trigrams Fire and Lake have numbers 7 and 9. It is impossible to get 7 and 9 as final outcome of the Earth trigram calculations, and the consequence is that you can never get hexagram 30 and 58. But it is a consequence with a reason behind it. Heluo Lishu deals with human matters, it tells about people's character and how they will function in society. Hexagram 30 deals with Knowledge & Wisdom: according to the Chinese vision nobody is born with K&W, you have to acquire it during your life. The same goes for hexagram 58: Happiness in its most essential and fulfilling form is something you have to learn, you do not get it on a silver plate when you are born (after all, being born is very traumatic, that's when the trouble starts). Hexagram 30 & 58 are impossible to get, but all the other hexagrams Benson mentions are possible as outcome.

It is easy to say that a table is wrong when you don't know the rules behind it. Instead of writing that the system (or a part of it) contains errors, just because he doesn't know or understand the background of it, Benson should better have checked his findings with someone who is acquainted with the original Chinese material.

In reply to an entry in Hilary's weblog:

Many who have been working with one translation for years often become confused when they see another translation which differs quite from theirs, but is more true to the original Chinese text. What to do? Still use your old book with which you were comfortable for all these years but which now has breaches in its outer layer of perfection? Or use the new translation which fits like new shoes - uncomfortable yet, but walking probably makes it better? If you choose the latter, how about all these years and the answers you got from your first book? Should the answers you got through all these years have been better if you used this new translation instead? Doubts arise.

But the problem is not the book, it is what you do with it. In the end it doesn't really matter if the book you use is close to the original Yi or not. If you value the book, if it enriches your life, if you draw inspiration from it, if it helps you and you are not concerned about the Yi and its history and origin - then what does it matter if it is THE Yi or something entirely different? As an ordinary user you shouldn't be bothered by questions about origin and originality - you should be selfish and think about your own concern only. If a new translation doesn't give you what you need, and you have walked all possible ways to comprehend it, then stop punishing yourself and use what you are familiar with.

However, if it is important to you that you use a book which is as close to the original Yi as possible, in other words you want to use the Yi as an oracle and not any other book, then you will have to get used to using a new translation every now and then. You will have to learn to cope with doubts, and integrate them in your learning process.

"People who do not doubt simply have not devoted themselves to concrete practice. If they have concretely practiced, there must be some doubts. Something must be impractible, and that raises doubts. (...) The student must first of all know how to doubt. (...) Combine the internal and the external into one and regard things and the self as equal. This is the way to see the fundamenal point of the Way."
- Jin-si Lu: 'Reflections on things at hand'

Use doubt to your advantage. There is no difference between You and the book you use. After all, every book can be used as an oracle. What matters is how the book fits you. The Yi does not serve everybody.

The Chinese character of hexagram 20, guān 觀, is most of the time translated as 'contemplation', 'observing' or something similar. There is nothing wrong with that, and even though 觀 has more meanings it is likely that in the Yi 觀 also means 'observe'. But a little scrutiny can add some valuable background information.

Guān 觀 consists of two parts: 雚 and 見. Most etymological dictionaries quote the Shuo Wen 說文 which says that 雚 represents the pronunciation 'guan', and that 見 gives the meaning 'look'. But according to the 甲骨文字典, 雚 is the precursor of 觀 (p. 979 and 408-409). It is more than a phonetic component, it definitely adds meaning to 觀.

雚 is rarely mentioned in Chinese texts, it mostly occurs as a component in other characters (觀, 權, 歡, 灌, 勸, 罐,顴 etc.). The Shuo Wen 說文 says that 雚 is a "小爵" (漢語大字典 4104.2), an ancient wine vessel with three legs and a loop handle. This seems to be correct, as Karlgren says about 爵: "Cup for libations or feasts; noble, nobility, dignity, rank -- cf. 尊; originally a picture, in the small seal altered so as to contain 鬯 aromatic herbs and 又 hand; now still more deformed; the cup had the form of a bird; 爵 and 雀 'small bird' are etymologically the same word, hence 爵 is sometimes used for 雀" (quoted in Wenlin). The fact that a 爵 had the shape of a bird, more specifically a heron, is significant here, because 雚 contains the component 隹 'bird'. (But I don't understand why Karlgren says that 爵 and 雀 are etymologically the same word, because according to the 甲骨文字典 their shapes are entirely different. But we will take that for granted.) The 吅 component in the character might represent the two knobs which are used to carry the vessel after the wine has been warmed. That 吅 can represent these knobs can be seen in the character 斝, which is also an ancient type of vessel which has these knobs (see here).

The 甲骨文字典 says that 雚 and 雈 (not to be confused with 萑) are exchangable. In oracle bone inscriptions 雈 can be the name of a sacrifice, the name of a place, of a person, or synonym to 觀 'look', or the same as 舊 'old'. Tsung Tung-Chang adds: " (variants ) is identical to 雈 = an owl with feather horns (according to the Shuo Wen HM), (...) 雚 = 鸛 = 'ciconia boyciana'. In oracle bone inscriptions it is used for the homophone verbs 灌 = 'pour wine' and 觀 = 'look at'." (Der Kult der Shang-dynastie im Spiegel der Orakelinschriften, p. 65).

The chance that 觀 has something to do with offerings is enlarged by the Judgment of hexagram 20: 盥而不薦.有孚顒若. "Washing the hands yet not sacrificing. Having captives (of war) looking up, which is in order". This text deals with offerings and sacrifices.

But what is then the meaning of the component 見? If 雚 represents the wine vessel (covered up 艹 because it is not yet used?) for the libation or the libation itself (灌), then what does 見 add to it? It seems as if it refers to the persons who are not carrying out the sacrifice, but are viewing (見) it. They are observers, and maybe their job was to look for omens which might occur during the service, as a sign of the gods. They 'wash their hands but do not sacrifice'. They only observe.

Hexagram 20 could describe different kinds of looking at the sacrifice, for instance, 童觀 in the first line could denote viewing the sacrifice from within a barren field, or from the top of a mountain which has all the vegetation cut down for a better view (for this meaning of 童 see 漢語大字典 2711.9).

9 April is Anton Heyboer overleden. Wat dat met de Yijing te maken heeft? Welnu, Anton kende de waarde van de Yi. Er is een periode geweest dat Lotti elke dag bij hem langs ging met een hexagram, zij vertelde hem dan wat over het Chinese schriftteken van de naam, en hij brandde dan los met zijn inzichten. Vaak onbegrijpelijk, maar ook mooi en inspirerend. Zoals bij hexagram 8:

De meester zegt: Met het orakel is men alleen. Het zegt de onuitlegbare eenheid van waaruit yin en yang nog ontspruiten moeten. Het orakel spreekt over de vibraties der ziel - het ís de vibraties der ziel.
In het ogenschijnlijke begrijpen tussen mensen begint het twee-zijn of meer-zijn want ieder mens heeft andere vibraties der hersenen. Menselijk of rationeel is geen eenheid mogelijk.
Het alleen zijn in de eenheid vóór yang en yin is de grote rust in het bestaan. Wie een wijde ziel heeft kan Tai-Ji aanvoelen, of misschien zelfs Wu-Ji. Maar dan is er geen enkele scheiding meer met het gehele universum. Het is de oorsprong van alle eenheid.
Elke aansluiting tot een ander mens berust op totaal alleen zijn. Als men niet reikt tot de eenheid van het alleen zijn, is verbinding met een ander niet mogelijk.

De I Ching opent de weg naar de ziel, naar de innerlijke eenheid, naar de eenheid met het universum. En tevens wijst hij de weg terug naar de mensenwereld.

In zijn kern was Anton je reinste Zen - en dat is maar weinig mensen gegeven. De rest van zijn teksten vind je hier.

In the Yi the character you 攸 often occurs, 32 times to be exact (2-0, 3-0, 4-3, 14-2, 19-3, 22-0, 23-0, 24-0, 25-0, 25-2, 25-6, 26-3, 27-3, 28-0, 32-0, 32-1, 33-1, 34-6, 36-1, 37-2, 40-0, 41-0, 41-6, 42-0, 43-0, 44-1, 45-0, 45-3, 54-0, 54-6, 57-0, 64-6). Most often it is translated as 'place', or interpreted as 'goal', 'do something' or another vague expression. That has always annoyed me in most translations: something mysterious is made of this you 攸. Wilhelm says for instance "It is favourable to undertake something". What is this 'something'? I assume more can be said about it.

The character you 攸 already appears on the oracle bones from the Shang-dynasty (ca. 1750 - 1122 v. Chr.). As we see it know it referred to a specific place, city or area (Jiaguwen Zidian 甲骨文字典, p. 336). According to my historical Atlas it was a area in the current region of the Fei Huang river, in the North of the province Jiangsu (see map). However, when it comes to the Shang dynasty historical atlases are not always reliable, after all there is no material at hand which says 'this place was there', which makes filling in the Shang map a bunch of guesses.

On bronze inscriptions from the Zhou-dynasty (ca. 1122 - 221 BC) the character also often occurs, mostly in two meanings. One meaning doesn't seem to be of interest to us, because in this case it is always used in combination with le 勒. It seems to refer to the bronze ring which kept the reigns of horses together. But this meaning only goes for this specific combination of characters, and we don't find this in the Yi. The meaning which is of interest to us is that of 'long (ago)', or 'far (in distance)'. On bronze inscriptions the character is often a synonym for xiu 修 or you 悠, and if you look closely you will see resemblances between the characters. If a character got more meanings in the course of time, making it difficult to understand which meaning was meant in a text, to add an extra component which pointed to the meaning the writer intended. On the Zhongshan Wang Ding 中山王鼎 tripod from the Zhanguo-period (481 - 221 BC), which was found in 1977, we find the character with the meaning of 'far'. We also know texts where you 悠 with the meaning of 'far' is written as you 攸 (Jinwen Da Zidian 金文大字典 p. 430).

I suspect there is a connection between the Shang meaning of you 攸 and the Zhou meaning of you 攸. During the Shang dynasty it was a specific location, somewhat far from the (last) capital (see map, no. 1 is the last Shang capital), but not too far (about 300 kilometres). The Zhou capital however was far more to the West (no. 2), and much further from the You 攸 area - about 700 kilometres, assuming the historical atlas is right. Maybe you 攸 in the time of the Zhou did not refer to the location You anymore, but was used more general in the sense of 'far away'. The Yi is supposed to be written during the Zhou dynasty, so maybe in the Yi you 攸 also means 'far'. Let's see what this gives us.

In the Judgment of hexagram 2 we read: 君子有攸往. Wilhelm says "If the superior man undertakes something...", Huang says, "Superior person has somewhere to go", Boering says "The student can undertake something". But if we translate you 攸 as 'far', then a (somewhat literal) translation would be: "The Junzi has far to go", in which we can see you 有 with a little enforcement, like 'must' or 'sensible, good to'. You 攸 seems to refer to the areas far from the capital, the outer regions at the border of the land that was under control of the Zhou. This assumption seems to be confimred by The Judgment of hexagram 3, where it says 勿用有攸往. 利建侯: "not execute/use far travels, (more) favourable (is it) to appoint feudal lords". In this case it seems better for the king to leave the far regions to helpers who do the work for him.

As said the character you 攸 appears 32 times in the Yi. Within these 32 instances we can discern 5 patterns:

1. 利有攸往: 24-0, (25-2,) 26-3, 28-0, 32-0, 41-0, 41-6, 42-0, 43-0, 45-0, 57-0, 22-0
2. 無攸利: 4-3, 19-3, 25-6, 27-3, 32-1, 34-6, (37-2,) 45-3, 54-0, 54-6, 64-0
3. 有攸往: (2-0,) 14-2, 36-1, 40-0, 44-1
4. 不利有攸往: 23-0, 25-0
5. 勿用有攸往: 3-0, 33-1

I see youwang 攸往 here as a journey to the borders of the empire. Wang means as much as "commence a journey" (Jinwen Changyong Zidian 金文常用字典; p. 197). In the bronze version of this character we find the component wang 王, 'king'. Normally it is said that this component represents the pronunciation, but in my view it could also point to the meaning: it is the king who goes.

The examples below give the idea that it is only good to undertake a youwang when at the home front everything is in order.

Pattern 1: 利有攸往
"Favourable to have a youwang".

For example

26-3: 良馬逐。利艱貞。曰閑輿衛。利有攸往。"A chase with good horses. Favourable to have a hard times divination. It is said, use chariots as blockade for defence. Favourable to have a youwang."

Jian 艱 means 'hard, difficult times' (金文常用字典; p. 1097, Jiaguwen Zidian 甲骨文字典; p. 1464). A divination was not only done to know what would happen, but mainly to decide what would happen. It was an arrangements with your forefathers. You take care of their wellbeing by bringing offerings, they make sure there will not take place any calamities. This is also found in an additional meaning of jian 艱: mourning about the death of (one of) your parents (Hanyu Da Zidian 漢語大字典; p. 3171). After their death your parents are capable of sending you luck or disaster, therefore you have to be assured of their support.

A 'hard times divination' could be used in difficult times (or after the death of a parent) to get the support of the ancestors. With that support, and with good material, it can be favourable to have a youwang.

Pattern 2: 無攸利
"No profit from the you". From the border regions comes no profit.

For example

4-3: 勿用取女。見金夫。不有躬。無攸利。"Do not use 'taking the woman'. The bronze worker has to be seen. Do nothing personal. From the border regions comes no profit."

Qu 取 mostly means 'take, appropriate'. In Shang it was probably also the name of a offer ritual (甲骨文字典; p. 292). That would make a 取女 a woman who is being offered, probably to get something. In bronze inscriptions was qu 取 Also een shortening for zou 郰, the name of a city (金文常用字典; p. 292). This would make 取女 'a woman from Zou', but this is unlikely.

Tsung-Tung Chang says in Der Kult der Shang-Dynastie im Spiegel der Orakelinschriften about qu 取: " ist identisch mit dem heutigen Zeichen 取. In Orakelinschriften hat es, außer der heute üblichen Bedeuting "nehmen", auch die Bedeutung "Kulthandlung". Hsü Shen erklärte die Struktuur dieses Zeichens met dem alten Brauch, das linke Ohr des erlegten Wildes oder des erschlagenen Feindes als Trophäe abzuschneiden. Daher bin ich der Ansicht, daß dieses Zeichen die Darbringung eines Ohrs als Symbopfer bedeutet." (p. 171)

勿用取女 also occurs in the Judgment of 44. It says there that the woman is zhuang 壯. Zhuang 壯 means 'strong, powerful', but earlier it also stood for the age of 30 years (漢語大字典; p. 428 ) . In the Li Ji 禮記 we read: "人生十年曰幼學，二十日弱冠，三十曰壯，有室." "In a human life the ago from 10 years on is called 'studying child', from 20 years 'young (but) with hat' (=adult HM), from 30 years zhuang 壯, this is 'marry'." An man was expected to marry when he was about thirty, a woman when she was about twenty or preferably sooner. A woman who was zhuang 壯 was too old to 'take', to marry.

見金夫: jin 金 is metal, but was in Zhou time mostly used for 'bronze' (金文常用字典; p. 1111). Fu 夫 is a craftsman, a soldier, a bureaucrat, or someone who does manual labour (漢語大字典; p. 521).

不有躬: bu you 不有 literally means 'not have', but in the Yi this is expressed with wu 無. Bu you 不 seems te be a verb, a action, instead of a condition: 'not be there'. Gong 躬 is 'body', but also 'personally', 'from/for yourself' (漢語大字典; p. 3808 ). Bu you gong 不有躬 could mean 'without body', but to me this sounds too weird.

The situation is here in such a way that there can not be taken a wife. This puts the survival of the family at risk. That is why first the bronze works have to be in order (ritual objects, gifts for the ancenstors). When this is not arranged you can not undertake anything. The outer regions cannot be of service to you (for instance they cannot serve you a wife).

Patroon 3: 有攸往
"Have a youwang". Have a journey to the border regions.

For instance

14-2: 大車以載。有攸往。無咎。
"A large wagon for transportation. Have a journey to the border regions. No misfortune (is being sent)."

Jiu 咎 means 'misfortune', 'blame', or 'punish the guilty' (漢語大字典; p. 608 ), but in Shang time it stood for 'misfortune sent from above' (甲骨文字典; p. 896). I found this adds a nice ring to it, that's why I kept it here. Beauty also has its merits.

Patroon 4: 不利有攸往
"No fortune in having a youwang". It is of no use to have a journey to the outer regions.

For instance

23-0: 剝.不利有攸往。"Stripped. No fortune in having a youwang".

Bo 剝 is 'too strip', 'cut in pieces', 'wear out', 'flake off', 'break down'. These meanings have something of decay in them. Also: 'remove with violent force' (漢語大字典; p. 346). In times of bo 剝 it is not profitable to have far travels. A youwang was used for inspections, but also to impress, to show who is still in power and control. But a king can only safely leave the home front when all is in order there. In times of bo 剝 that is not the case.

Patroon 5: 勿用有攸往
"Do not use having a youwang". A youwang is not the right means here.

For instance

33-1: 遯尾.厲.勿用有攸往。"Withdrawal at the tail. Disaster. Do not use a youwang."

Wei 尾 was in Shang time probably the name of a feudal state ('方國名', 甲骨文字典; p. 945). The character from that time shows a man or animal with a tail, and 'tail' is therefore the common translation. But Wei 尾 also means 'the mating of animals', and that would make the translation 'withdrawal during mating'. Nice thinking, but probably we are dealing here with a military action. Wei 尾 also means 'that which is not yet finished, the last part, that which hangs at the end' (漢語大字典; p. 967). This gives the impression that an army pulls back while the battle is not yet decided or won. Wei 尾 also means 'country border', which would make the translation 'withdrawal at the border'. Of course that is not good in a war. Disaster!

The usual Chinese word for 'friend' is pengyou 朋友. Both characters occur seperately in the Yi, and they both have their own meanings.

The old form of peng 朋 shows two strings of money. In the early days the character was used as a measure word for money, and in this meaning it is still used in 42-2. This character has more a business-like meaning, namely that of donor or money lender. Later on this was broadened to 'friends', but still with a business connotation.

The old form of you 友 depicts two hands which point in the same direction: a symbol of help, bonding, friendship.

Peng 朋 occurs 9 times in the Yi (2-0, 11-2, 16-4, 24-0, 31-4, 39-5, 40-4, 41-5, 42-2). 11-2 is amusing to mention here. It says here:

朋亡。得尚于中行。

Han Boering translates this as "Do not count on comrades. You are being honoured if you keep to the middle". But today 中行 (with 行 in a different pronunciation, I must add) also means 'The People's Bank of China'. If we read peng 朋 as 'money lender', then the translation becomes: "you lose a money lender, but will find esteem at the People's Bank of China'.

You 友 only occurs once in the Yi, namely at 41-3, and the context shows we are dealing with real friends here:

三人行。則損一人。一人行。則得其友。

"Three men walking. Therefore reduction with one person. One person walking. Therefore he gets a friend."

A threesome, it is always difficult. Before you know it you have troubles. Only when you are alone you will find your true friend.

Tijdens de Yijing-leergang die op dit moment bezig is kwamen de regels ter sprake die je in veel boeken tegenkomt als het gaat om het lezen van de bewegende lijnen: in plaats van alle bewegende lijnen hoef je er dan maar één te lezen, en welke dat is, dat hangt af van het aantal bewegende lijnen. Ik merkte op dat deze regels afkomstig zijn van Zhu Xi 朱熹 (1130-1200), en dat ze bedoeld zijn om het werken met veel bewegende lijnen te versimpelen. Maar het ligt iets genuanceerder dan dat.

Er zijn de laatste paar weken niet veel aanvullingen in mijn dagboek. Niet dat er niks gebeurt, maar we zitten met onze website tegen een 'servermigratie' aan te hikken en dat idee wil nog wel eens wat remmend werken op de productie. Voor je 't weet heb je van alles toegevoegd en ben je het later weer kwijt doordat er bij het overzetten iets fout gaat. Desalniettemin: toch maar even een mijmering.

Kong Yingda (574-648 ), de vermaarde Yijingkenner uit de Tang-dynastie en samensteller van de keizerlijke Zhouyi Zhengyi 周易正義 -editie wordt regelmatig gekwoot, zeggende dat het karakter yi 易 drie betekenissen heeft: verandering, constant, en makkelijk. De eerste en de laatste betekenissen kloppen wel, maar yi wordt en werd nooit gebruikt in de betekenis 'constant'. Ik zit nog op mijn exemplaar te wachten van de Zhouyi Zhengyi, dus wat ik nu schrijf is speculatie en wellicht voorbarig, maar ik vermoed dat Kong Yingda het niet zozeer had over het karakter yi, maar over de Yijing zelf; met andere woorden: zijn statement was uitsluitend filosofisch bedoeld. Toch nemen veel boeken over dat het karakter yi ook 'constant' betekent, wat simpelweg niet waar is.

Waarom zou de Yijing dan over 'verandering' én 'constant' gaan? Yijing wordt toch altijd vertaald als 'Boek der Veranderingen'? Ja, en 'verandering' is ook een goede vertaling van yi, maar filosofisch gezien had het boek ook 'het Boek van de Constante' kunnen heten. Want het constante, dát is wat aan de basis ligt van die verandering.

Er is een meer. Het meer is vlak en rimpelloos. Ik kijk erin en zie mezelf. Ik zie niets nieuws.

Dan valt er een steen in het water: het water golft, rimpelt en beweegt. Ik zie iets in het water, maar niet meer mezelf. En wat ik zie verandert steeds.

De steen valt in het water, maar is daarmee het water veranderd? Nee, natuurlijk niet, dat blijft water, constant.

De Yijing is als de steen in het water. Het laat veranderingen zien, maar ónder die veranderingen zit iets wat níet verandert, en dáár draait 't om. Maar zonder die verandering zien we het niet, we kijken ernaar en zien alleen wat we al kennen. Het is de verandering die de ogen opent, maar blijf niet hangen in het kijken naar die verandering. "It is like a finger pointing to the moon....." Wát er verandert is belangrijker en constanter dan de verandering zelf.

Maar, zul je misschien zeggen, de steen zorgt voor de beweging in het water. De Yi zorgt toch niet voor de verandering? Nee, maar dat doet de steen ook niet. Het enige wat de steen doet is de verandering naar boven halen die al in het water besloten zat. Er is geen oorzaak en dus ook geen gevolg. Lineair denken past niet bij de Yi. De Yi laat zien wat er altijd al was, haalt het naar de oppervlakte. En net zo als de rimpels feitelijk niet ter zake doen, zo doet de Yi dat ook niet. Zoals R.G.H. Siu zo mooi zegt op de achterkant van zijn Portable Dragon:

Pick up the book, feel it, then throw it away.

Ik heb 'De Mondhoeken' of 'De Voeding' altijd een rare vertaling gevonden van yí 頤 (hexagram 27). Ik denk dat elke vertaler er wel mee in z'n maag heeft gezeten. Het Oordeel maakt het er ook niet makkelijker op:

頤.貞吉.觀頤.自求口實.

Wilhelm vertaalt dit met "De Mondhoeken. Standvastigheid brengt heil. Zie naar het voedsel en de dingen waarmee iemand zelf tracht zijn mond te vullen." De vertalingen van Han Boering e.a. komen hier mee overeen. Ik heb het altijd maar een vreemde zin gevonden.

Het probleem met 頤 is dat we voor de betekenis van het karakter grotendeels afhankelijk zijn van latere toelichtingen. Het karakter komt namelijk niet voor in boeken die dezelfde leeftijd hebben als de Yi, en in latere boeken wordt 頤 altijd gebruikt met de Yi en die toelichtingen in het achterhoofd. Die toelichtingen zeggen dat 頤 'kin, onderste kaak' of 'voeding' betekent, dus dat nemen we dan maar over. Maar er valt meer over te zeggen dan dat.

In bronsinscripties vinden we 頤 terug in zijn oude vorm 𦣞 (NB in Internet Explorer wordt dit karakter een vierkantje; Firefox laat 'm bij mij wel zien. Nóg een goeie reden om over te stappen). Karlgren zegt hier over (GSR 960a): "part of a name: Hei Yi 黑頤, 'Black chin' ". Beide karakters worden in bronsinscripties voornamelijk gebruikt als naam (金文大字典 2668 & 4811). 黑 lijkt in zijn oude vorm op een man met een masker; een latere versie daarvan voegt er vlammetjes aan toe. Het zou een sjamaan kunnen zijn die zich bezighoudt met waarzeggen d.m.v. orakelbotten. Hierbij werd een gloeiende staaf verhit en tegen een (geprepareerd) bot gehouden waardoor er barsten in kwamen die een zekere (maar tegenwoordig niet meer bekende) betekenis hadden (de gebruikte afbeeldingen zijn van de Chinese Etymology site).

Richard Kunst zegt in zijn aantekeningen over 頤: "Given the content of a number of lines of H27 it is tempting to see in 頤 a lost meaning, or a loaned meaning of 'scapula' or just 'bone', a bone used in divination. (...) 𦣞 is possibly a picture of shoulder blades. Shoulder bones, cracked open, were sometimes used in bone divination." Apart is dat Kunst deze visie niet meeneemt in zijn doctoraalscriptie, hij houdt toch de standaard vertaling van 'kaken' aan. Toch past de vertaling 'schouderbot' ook wel in de naam 黑頤 die we in bronsinscripties aantreffen. Het zou dan de naam van een sjamaan kunnen zijn die zich bezig hield met divinatie d.m.v. schouderbladen. Speculaties, speculaties.....

Zelf heb ik het idee dat met 頤 een staat, een gebied of een land wordt bedoeld. 頤 was een naam, dat weten we nu, en namen waren vroeger verbonden aan clans, die weer gebonden waren aan een bepaald gebied. Dit ga ik nog verder uitzoeken, en kijken of dat past in de context van de zinnen waar 頤 in voorkomt. Tot de volgende keer dus.

Een lezer reageerde op mijn recensie van Het I Tjing Antwoordenboek, en dan met name op de zinnen "Wie mij kent weet dat ik zelden weg ben van I Tjing-interpretaties. Ik zie liever dat de gebruiker werkt met een vertaling, zodat de oorspronkelijke beeldtaal zo goed als mogelijk bewaard blijft en de getoonde tekst dicht bij het Chinese origineel ligt. Interpretaties zijn voor luiaards. Als je niet de moeite neemt om de I Tjing in zijn oorspronkelijke vorm te begrijpen, dan is het boek niet voor jou weggelegd". Hij vond dat ik als een pastoor van vroeger van de kansel zat te prediken dat "de oorspronkelijke vertaling van de I Tjing het dichtst bij 'de waarheid' ligt", terwijl iedere taal in zijn opvatting "een interpretatie [van de werkelijkheid] is".

Eigenlijk heeft het geen zin om met mij in discussie te gaan over I Tjing-interpretaties en het vertalen van de I Tjing. Ik heb daar mijn opvattingen over en die zijn niet over één nacht ijs ontstaan, daar is iets meer dan twintig jaar aan vooraf gegaan. Ik weet wat ik vind en ben daar heel stellig in. Ik breng het dan vaak ook heel stellig, maar dat is in ieder geval lekker duidelijk.

Om volgende discussies over dit onderwerp dan maar voor te zijn (dit is niet de eerste keer dat iemand mij er over aanspreekt) volgt hier een gedeelte van mijn antwoord aan de lezer. Ik hoop dat dat mijn standpunt verduidelijkt. Ik heb ook geen zin er nog meer woorden aan te wijden, dit moet voldoende zijn.

Ik vertik het om de I Tjing te behandelen als een verheven, mysterieus boek waarvan de intentie en essentie niet te vatten zou zijn in taal. De I Tjing, daar kom ik nu steeds meer achter, heeft nadrukkelijk zijn achtergrond in de Shang/Zhou-cultuur. Wil je de I Tjing begrijpen zoals -ie mogelijkerwijs bedoeld was ten tijde van zijn ontstaan, dan kan je deze achtergrond niet negeren of ontkennen. Het oorspronkelijke taalgebruik van de I Tjing is heel concreet en praktisch, en verhoudingsgewijs is er weinig metafoor in te vinden. De meeste zinnen in de Yi hebben hun oorsprong in concrete zaken. Een goed voorbeeld hiervan is het karakter 'yi' in het Oordeel van hexagram 55. Dit wordt doorgaans vertaald als 'passend', waardoor de vertaling (bij Wilhelm) wordt 'wees als de zon op het middaguur'. Maar 'yi' was in de Shang/Zhou-tijd een bepaald soort offerritueel. Als je dan weet dat feng, de naam van hexagram 55, de naam van de Zhou-hoofdstad was, dan wordt 55 al veel concreter, en logischer dan -ie bij andere vertalingen was. Dit gaat verder dan 'normen & waarden', dit gaat over de gehele Chinese cultuur die op dat moment gold. De I Tjing is een boek, een boek met auteur(s), die een intentie, een bedoeling hadden. Ze schreven niet zomaar wat, en wát ze schreven is verbonden met het China van ong. 1000 v. Chr. Als je vanuit die opvatting de I Tjing probeert te vertalen, pas dán heb je een goede basis die de I Tjing tot zijn recht laat komen. In twintig eeuwen tijd is er van de I Tjing, soms bewust, meestal onbewust, een boek gemaakt wat ver afstaat van zijn oorsprong. Interpretaties maken dat alleen nog maar erger omdat ze de oorspronkelijke beeldtaal volledig schrappen. Er is nauwelijks iets Chinees te vinden in de meeste interpretaties. En ik kan me niet voorstellen dat iemand die met de I Tjing wil werken daar genoegen mee neemt.

Het is zó makkelijk om de I Tjing als een zweverig boek te behandelen waar je alle kanten mee op kan interpreteren. Natuurlijk is dat een voordeel bij het gebruik van het boek als orakel, maar het is iets wat je in mijn opvatting beslist niet moet doen als je het boek gaat vertalen. Het is zó makkelijk om maar te zeggen 'dit karakter kan dit betekenen, of dit, of dit, of dit' zonder de anachronismen er uit te filteren en de keus maar aan de onervaren lezer over te laten. Het is zó makkelijk om de tekst maar te versimpelen, alsof je daarmee iets krijgt wat óf beter te begrijpen, óf beter te gebruiken zou zijn. Interpretaties staan verder af van de Chinese tekst dan een vertaling. Waarom dan werken met een interpretatie? Dan hou je jezelf toch voor de gek? Natuurlijk weet ik dat vertalen óók interpreteren is, maar een goede vertaler motiveert zijn keuzes, onderbouwt die en maakt ze aannemelijk. Dat is iets wat ik bij een interpretatie nog nooit heb gezien. Daarbij, wie de moeite neemt om de Chinese beeldtaal van de I Tjing te doorgronden, die heeft geen interpretatie nodig. Wie die moeite niet neemt, tsja, die vind ik lui, want die neemt uitsluitend genoegen met wat een ander hem voorkauwt.

Wie (vertalingen van) Chinese teksten leest moet kritisch zijn. Neem Cleary's vertaling van Liu I-ming's I Tjing. Cleary heeft verzuimd zijn vertaling toe te lichten, en heeft essentiële karakters en samenstellingen daarvan eenzijdig vertaald. Waar hij spreekt over 'positive energy' staat eigenlijk yang, om maar wat te noemen. Yang omvat véél meer dan 'positive energy', en als je dat mist gaat de oorspronkelijke alchemistisch-daoïstische bedoeling compleet langs je heen. Ook andere termen als jing en qi gaat Cleary niet op in. Het boek blijft leuk om te lezen, maar niemand die uit de Engelse vertaling zal begrijpen wat Liu nu eigenlijk bedoelde. Moet je je voorstellen wat er zou gebeuren als iemand Cleary's tekst dan ook nog eens zou gaan interpreteren.....ik moet er niet aan denken. Maar dat is wél wat er met de I Tjing gebeurt. Nagenoeg elke interpretatie is gebaseerd op (een) andere vertaling(en). Vertalen is interpreteren, dus wordt zo'n interpretatie een interpretatie ván een interpretatie. Dat gaat lijken op dat spelletje waarbij je in een kring zit, één iemand fluistert wat in het oor van de persoon naast hem, die fluistert het weer door naar de volgende.....

Ik beschouw de I Tjing als het om vertalen gaat, als ieder ander oud Chinees boek. Dat lijkt makkelijk, maar als het om vertalen gaat - want daar hebben we het hier over - is het dat beslist niet. Kijk maar naar het kleine aantal boeken wat de I Tjing als een gewoon boek behandelt en niet als een orakel. Daar zijn er maar heel weinig van, en dat komt volgens mij voornamelijk doordat je, als je de I Tjing niet als orakel gaat beschouwen of er een ander label op plakt, je nauwelijks meer een richting hebt voor het vertalen. Dat is een onzekere grond om op te bouwen, en daarom doen maar weinigen (o.a. Shaughnessy) dat. Zeg je 'de I Tjing is een orakel' , dan klinkt dat besluit door in je vertaling. Ik zeg (of probeer te zeggen) 'de I Tjing is een gewoon boek' zonder er een label op te plakken, waarmee ik hoop een vertaling te krijgen die reëler is dan wat ik tot nu toe heb gezien. Natuurlijk is 'gewoon boek' ook een label, maar dan in ieder geval wel eentje die meer mogelijkheden openlaat dan een ander label.

Zou ik dat niet doen, dan zou mijn objectiviteit zodanig in het geding zijn dat elke poging om het boek naar zijn oorsprong te vertalen gedoemd is te mislukken. Opmerkingen als "Iedere vorm van taal is een interpretatie [van de werkelijkheid] ", "Iedere vorm van taal is ‘bezet’ met normen en waarden", "Taal is altijd achteraf interpretatie" komen op mij over als excuses om met de I Tjing maar te mogen doen wat je wil. Dat verdient het boek in mijn opzicht niet.